Przejdź do treści
niewiem.co
Inne

Zasiłek macierzyński

Dowiedz się, jak uzyskać zasiłek macierzyński w Polsce. Sprawdź, komu przysługuje, ile wynosi (100% lub 81,5% podstawy), jak złożyć wniosek do ZUS i jakie masz opcje podziału urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego — krok po kroku.

Zweryfikowano: 31.03.2026·ZUS — Zasiłek macierzyński
do 30 dni (od złożenia wniosku)
Rozpocznij

Warianty

Pracownica na umowie o pracę

Jesteś zatrudniona na umowę o pracę i podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu

Przedsiębiorca (własne składki ZUS)

Prowadzisz działalność gospodarczą i opłacasz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe

Urlop ojcowski / rodzicielski dla ojca

Jesteś ojcem dziecka i chcesz skorzystać z urlopu ojcowskiego lub części urlopu rodzicielskiego

Jak to załatwić — krok po kroku

Poznaj swoje uprawnienia

Zasiłek macierzyński przysługuje osobom podlegającym ubezpieczeniu chorobowemu w ZUS.

Komu przysługuje?

  • Pracownice na umowie o pracę — ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe
  • Osoby na umowie zleceniu — jeśli podlegają ubezpieczeniu chorobowemu
  • Przedsiębiorcy (JDG) — jeśli opłacają dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i opłacali je nieprzerwanie przez min. 90 dni
  • Ojcowie — mają prawo do urlopu ojcowskiego i części urlopu rodzicielskiego

Okres zasiłku

  • Urlop macierzyński: 20 tygodni (przy jednym dziecku), 31 tygodni (bliźniaki), do 37 tygodni (pięcioraczki)
  • Urlop rodzicielski: 41 tygodni (jedno dziecko) lub 43 tygodnie (wieloraczki), z czego 9 tygodni jest zarezerwowane wyłącznie dla drugiego rodzica (nie można ich przenieść)
  • Urlop ojcowski: 2 tygodnie (do ukończenia 12. miesiąca życia dziecka)

Wysokość zasiłku

  • Wariant 1: 100% podstawy za urlop macierzyński (20 tyg.) + 70% za urlop rodzicielski (41 tyg.)
  • Wariant 2: 81,5% podstawy za cały okres (macierzyński + rodzicielski) — wymaga złożenia wniosku w ciągu 21 dni od porodu
  • Urlop ojcowski: 100% podstawy
Online
Aby otrzymać 81,5% przez cały okres, złóż wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski jednocześnie, w ciągu 21 dni od porodu
9 tygodni urlopu rodzicielskiego jest zarezerwowane dla drugiego rodzica — nie można ich przenieść
Zasiłek macierzyński przysługuje także w przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie (adopcja)
ZUS — Zasiłek macierzyński
Uzyskaj zaświadczenie lekarskie

Do uzyskania zasiłku macierzyńskiego potrzebujesz dokumentacji medycznej potwierdzającej ciążę i poród.

Zaświadczenie o porodzie

  • Akt urodzenia dziecka — wydawany przez Urząd Stanu Cywilnego na podstawie karty zgłoszenia urodzenia ze szpitala
  • Zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu — jeśli chcesz rozpocząć urlop macierzyński przed porodem (max 6 tygodni wcześniej)

Przed porodem

  • Możesz rozpocząć urlop macierzyński do 6 tygodni przed przewidywaną datą porodu
  • W tym celu przedstaw pracodawcy zaświadczenie lekarskie z przewidywaną datą porodu

Po porodzie

  • Urlop macierzyński rozpoczyna się automatycznie z dniem porodu (jeśli wcześniej nie skorzystałaś z urlopu przed porodem)
  • Przedstaw pracodawcy skrócony odpis aktu urodzenia dziecka
W urzędzie

Dokumenty

  • Skrócony odpis aktu urodzenia dzieckaWymaganeWydawany przez USC — potrzebny do wniosku o zasiłek
  • Zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie poroduOpcjonalneJeśli chcesz rozpocząć urlop macierzyński przed porodem (max 6 tygodni wcześniej)
Akt urodzenia dziecka jest rejestrowany automatycznie przez szpital — zgłoś się do USC po odbiór odpisu
Jeśli planujesz urlop przed porodem, poinformuj pracodawcę z wyprzedzeniem i przedstaw zaświadczenie lekarskie
Ojciec dziecka może zarejestrować urodzenie w USC i odebrać odpis aktu urodzenia
gov.pl — Zasiłek macierzyński
Pracownica na umowie o pracę
Powiadom pracodawcę i złóż wniosek

Pracownica na umowie o pracę wnioskuje o urlop macierzyński i zasiłek przez pracodawcę — to pracodawca przekazuje dokumenty do ZUS.

Krok po kroku

  1. Powiadom pracodawcę o ciąży i planowanym terminie rozpoczęcia urlopu
  2. Złóż pracodawcy wniosek o urlop macierzyński (pisemny)
  3. Po porodzie dostarcz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka
  4. Zdecyduj o wariancie wypłaty:
    • W ciągu 21 dni od porodu złóż wniosek o urlop macierzyński + rodzicielski jednocześnie → zasiłek 81,5% za cały okres
    • Później — 100% za macierzyński, a potem osobny wniosek o rodzicielski (70%)
  5. Pracodawca sporządza ZUS Z-3 (zaświadczenie płatnika składek) i przekazuje do ZUS

Dokumenty od pracodawcy do ZUS

  • ZUS Z-3 — zaświadczenie płatnika składek
  • Odpis aktu urodzenia dziecka
  • Wniosek pracownicy o urlop
Online

Dokumenty

  • Wniosek o urlop macierzyński (pisemny, do pracodawcy)WymaganeZłóż przed planowanym rozpoczęciem urlopu
  • Skrócony odpis aktu urodzenia dzieckaWymaganeDostarcz pracodawcy po porodzie
Termin 21 dni na wybór wariantu 81,5% liczy się od daty porodu — nie zwlekaj, jeśli chcesz tę opcję
Pracodawca nie może odmówić urlopu macierzyńskiego — to twoje ustawowe prawo
Po urlopie macierzyńskim możesz od razu przejść na urlop rodzicielski — nie musisz wracać do pracy między nimi
ZUS — Zasiłek macierzyński
Przedsiębiorca (własne składki ZUS)
Złóż wniosek ZAS-54 do ZUS (przedsiębiorca)

Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, wnioskujesz o zasiłek macierzyński samodzielnie bezpośrednio do ZUS.

Wymagania

  • Opłacanie dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego przez min. 90 dni bez przerwy przed porodem
  • Brak zaległości w opłacaniu składek ZUS

Jak złożyć wniosek?

  1. Wypełnij formularz ZAS-54 (wniosek o zasiłek macierzyński)
  2. Dołącz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka
  3. Złóż wniosek na PUE ZUS (online) lub w placówce ZUS
  4. W ciągu 21 dni od porodu zdecyduj o wariancie (81,5% lub 100%+70%)

Ważne dla przedsiębiorców

  • W trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie musisz zawieszać działalności
  • Składka zdrowotna jest opłacana z zasiłku (potrąca ją ZUS)
  • Składki społeczne w trakcie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego są finansowane z budżetu państwa
  • Możesz kontynuować prowadzenie JDG (np. wystawianie faktur), ale nie wpływa to na zasiłek
Online lub w urzędzie

Dokumenty

  • Formularz ZAS-54 (wniosek o zasiłek macierzyński)WymaganeDostępny na PUE ZUS lub w placówce
  • Skrócony odpis aktu urodzenia dzieckaWymaganeDołącz do wniosku po porodzie
Upewnij się, że nie masz zaległości w opłacaniu składek ZUS — zaległości mogą pozbawić prawa do zasiłku
Wysokość zasiłku dla przedsiębiorców zależy od podstawy wymiaru składek — jeśli opłacasz minimalne składki, zasiłek będzie niższy
Nie musisz zawieszać JDG na czas urlopu macierzyńskiego
ZUS — Zasiłek macierzyński
Urlop ojcowski / rodzicielski dla ojca
Złóż wniosek o urlop ojcowski

Ojciec dziecka ma prawo do urlopu ojcowskiego oraz części urlopu rodzicielskiego.

Urlop ojcowski

  • 2 tygodnie — do wykorzystania do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia
  • Może być wykorzystany jednorazowo (2 tygodnie) lub w dwóch częściach (po 1 tygodniu)
  • Zasiłek: 100% podstawy wymiaru
  • Wniosek do pracodawcy: min. 7 dni przed planowanym rozpoczęciem

Urlop rodzicielski dla ojca

  • 9 tygodni urlopu rodzicielskiego zarezerwowane wyłącznie dla ojca (nieprzenoszalne na matkę)
  • Może wykorzystać więcej — jeśli matka rezygnuje z części urlopu rodzicielskiego na jego rzecz
  • Zasiłek: 70% podstawy wymiaru

Jak złożyć wniosek?

  1. Złóż pisemny wniosek u pracodawcy (min. 7 dni przed rozpoczęciem urlopu ojcowskiego)
  2. Dołącz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka
  3. Pracodawca sporządza ZUS Z-3 i przekazuje do ZUS
  4. Zasiłek wpływa na konto w terminie wypłaty wynagrodzeń
Online

Dokumenty

  • Wniosek o urlop ojcowski (pisemny, do pracodawcy)WymaganeZłóż min. 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu
  • Skrócony odpis aktu urodzenia dzieckaWymaganeDołącz do wniosku
  • Oświadczenie o niewykorzystaniu urlopu ojcowskiego u innego pracodawcyWymaganeJeśli zmieniałeś pracodawcę po narodzinach dziecka
Urlop ojcowski to twoje prawo — pracodawca nie może odmówić, jeśli wniosek złożono w terminie
Nie czekaj do ostatniej chwili — 12 miesięcy mija szybko, a niewykorzystany urlop przepada
9 tygodni urlopu rodzicielskiego "dla ojca" to nowe prawo — sprawdź, czy chcesz z niego skorzystać
gov.pl — Zasiłek macierzyński
Wybierz podział urlopu i wysokość zasiłku

Masz dwa warianty podziału urlopu i wypłaty zasiłku — wybór zależy od momentu złożenia wniosku.

Wariant 1: Osobne wnioski

  • Urlop macierzyński (20 tygodni): zasiłek 100% podstawy wymiaru
  • Urlop rodzicielski (41 tygodni): zasiłek 70% podstawy wymiaru
  • Wniosek o urlop rodzicielski składasz po rozpoczęciu urlopu macierzyńskiego

Wariant 2: Jednoczesny wniosek (w ciągu 21 dni od porodu)

  • Zasiłek 81,5% podstawy przez cały okres (macierzyński + rodzicielski = 61 tygodni)
  • Wniosek o oba urlopy jednocześnie — w ciągu 21 dni od porodu

Który wybrać?

  • 81,5% — stabilne, przewidywalne wynagrodzenie przez cały okres
  • 100% + 70% — wyższe na początku, niższe później; opłacalne, jeśli planujesz wcześniejszy powrót do pracy

Podział między rodziców

  • Matka musi wykorzystać min. 14 tygodni urlopu macierzyńskiego — resztę może przekazać ojcu
  • Urlop rodzicielski: oboje rodzice mogą go dzielić, ale 9 tygodni jest zarezerwowane dla każdego (nieprzenoszalne)
  • Rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie
Online
Decyzja o wariancie 81,5% jest nieodwołalna — dobrze się zastanów
Jeśli planujesz wrócić do pracy przed końcem urlopu rodzicielskiego, wariant 100%+70% może być korzystniejszy
Rodzice mogą korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie — np. oboje biorą po kilka tygodni razem
Niewykorzystany urlop rodzicielski nie przepada — można go wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat
ZUS — Zasiłek macierzyński
Otrzymuj zasiłek macierzyński

Po złożeniu wniosku i pozytywnej weryfikacji ZUS rozpoczyna wypłatę zasiłku.

Wypłata

  • Pracownicy na umowie o pracę: zasiłek wypłaca pracodawca (jeśli zgłasza do ubezpieczenia powyżej 20 osób) lub ZUS (jeśli poniżej 20 osób)
  • Przedsiębiorcy: zasiłek wypłaca ZUS bezpośrednio na konto
  • Wypłata następuje w terminach przyjętych dla wypłaty wynagrodzeń (pracodawca) lub w ciągu 30 dni od złożenia dokumentów (ZUS)

Podstawa wymiaru zasiłku

  • Dla pracowników: średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy przed urlopem (pomniejszone o składki na ubezpieczenia społeczne — 13,71%)
  • Dla przedsiębiorców: średnia podstawa wymiaru składek z ostatnich 12 miesięcy

Podatki

  • Zasiłek macierzyński podlega opodatkowaniu PIT
  • Pracodawca lub ZUS potrąca zaliczkę na podatek
  • Na koniec roku otrzymasz PIT-11 (od pracodawcy) lub PIT-11A (od ZUS)
Online
Sprawdzaj terminowość wypłat — opóźnienia ze strony pracodawcy zgłoś do PIP (Państwowa Inspekcja Pracy)
Zasiłek macierzyński wlicza się do dochodu — uwzględnij go w rocznym rozliczeniu PIT
W trakcie urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego jesteś chroniona przed zwolnieniem z pracy
Po zakończeniu urlopu pracodawca musi zapewnić ci stanowisko takie samo lub równorzędne
ZUS — Zasiłek macierzyński

Po załatwieniu

Złóż wniosek o 800+

Po urodzeniu dziecka przysługuje ci świadczenie wychowawcze 800+ (800 zł/miesiąc na dziecko). Złóż wniosek przez PUE ZUS, mObywatel lub bank w ciągu 3 miesięcy od narodzin.

Więcej informacji
Zarejestruj narodziny dziecka

Zgłoś urodzenie dziecka w Urzędzie Stanu Cywilnego w ciągu 21 dni od porodu. Szpital zazwyczaj przekazuje kartę zgłoszenia automatycznie.

Więcej informacji
Rozważ Rodzinny Kapitał Opiekuńczy

Na drugie i kolejne dziecko w rodzinie (12–35 miesięcy) przysługuje Rodzinny Kapitał Opiekuńczy — 500 lub 1000 zł miesięcznie (łącznie 12 000 zł).

Zaplanuj powrót do pracy

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego pracodawca musi zapewnić ci dotychczasowe stanowisko lub równorzędne. Możesz też złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy (do 1/2 etatu).

Źródła

Powiązane sprawy

Świadczenie wychowawcze 800+

Dowiedz się, jak złożyć wniosek o świadczenie wychowawcze 800+ w Polsce. Sprawdź, kto może otrzymać 800 zł miesięcznie na dziecko, jakie dokumenty przygotować i jak złożyć wniosek online przez ZUS PUE, mObywatel lub bankowość elektroniczną — krok po kroku.

Rejestracja urodzenia dziecka

Dowiedz się, jak zarejestrować urodzenie dziecka w Polsce. Sprawdź, jak uzyskać akt urodzenia, numer PESEL, zameldować noworodka i zgłosić się po świadczenie 800+ — krok po kroku.

Profil Zaufany

Dowiedz się, jak założyć Profil Zaufany — bezpłatne narzędzie do potwierdzania tożsamości w usługach e-administracji. Sprawdź, jak aktywować profil przez bank, ePUAP lub osobiście w punkcie potwierdzającym — krok po kroku.

Złożenie zeznania podatkowego PIT

Dowiedz się, jak rozliczyć roczny PIT w Polsce. Sprawdź, który formularz wybrać (PIT-37, PIT-36, PIT-38), jakie dokumenty przygotować, jak skorzystać z ulg podatkowych i jak złożyć zeznanie online przez Twój e-PIT lub e-Deklaracje — krok po kroku.