Przejdź do treści
niewiem.co
Podatki

Podatek od spadków i darowizn

Dowiedz się, jak rozliczyć podatek od spadków i darowizn w Polsce. Sprawdź, do której grupy podatkowej należysz, czy przysługuje ci zwolnienie, jak wypełnić SD-Z2 lub SD-3 i w jakim terminie złożyć deklarację — krok po kroku.

do 1 miesiąca

Warianty

Jak to załatwić — krok po kroku

Ustal swoją grupę podatkową

Wysokość podatku od spadków i darowizn zależy od grupy podatkowej, do której należysz — czyli od stopnia pokrewieństwa z osobą, od której nabywasz majątek.

Grupa 0 (zerowa) — najbliższa rodzina

Całkowite zwolnienie z podatku, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie 6 miesięcy.

Osoby: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), rodzeństwo, ojczym, macocha, pasierb.

Grupa I

Dalsi członkowie rodziny: teściowie, zięć, synowa.

  • Kwota wolna: 36 120 zł
  • Stawki: 3–7% (od nadwyżki ponad kwotę wolną)

Grupa II

Dalsza rodzina: rodzeństwo rodziców (wujostwo), zstępni rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie dalszych zstępnych.

  • Kwota wolna: 27 090 zł
  • Stawki: 7–12%

Grupa III

Osoby niespokrewnione i wszystkie pozostałe.

  • Kwota wolna: 18 060 zł
  • Stawki: 12–20%

Kwoty wolne

Podatek naliczasz od nadwyżki ponad kwotę wolną. Kwoty wolne dotyczą łącznej wartości nabycia od tej samej osoby w ciągu 5 lat.

Partner nieformalny (konkubinat) należy do grupy III — nawet przy wieloletnim związku
Kwoty wolne sumują się w ciągu 5 lat — jeśli dostajesz kilka darowizn od tej samej osoby, liczy się ich łączna wartość
Ojczym i macocha należą do grupy 0 — mają prawo do pełnego zwolnienia
Najbliższa rodzina (grupa 0 — zwolnienie)
Sprawdź, czy przysługuje ci zwolnienie (grupa 0)

Jeśli nabywasz majątek od osoby z grupy 0 (najbliższa rodzina), możesz skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku — niezależnie od wartości nabycia.

Warunki zwolnienia

  1. Zgłoś nabycie do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od:
    • Dnia powstania obowiązku podatkowego (przy darowiźnie — od dnia jej otrzymania)
    • Dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku
    • Dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza
  2. Przy darowiźnie pieniężnej — udokumentuj otrzymanie pieniędzy przelewem bankowym lub przekazem pocztowym (nie gotówką)

Kiedy zwolnienie NIE przysługuje?

  • Przekroczenie terminu 6 miesięcy na zgłoszenie SD-Z2
  • Darowizna pieniężna przekazana gotówką (brak dowodu na rachunek bankowy)
  • Nabycie od osoby spoza grupy 0

SD-Z2 online

Formularz SD-Z2 możesz złożyć elektronicznie przez e-Deklaracje na podatki.gov.pl.

Ważne

Jeśli nie zgłosisz nabycia w terminie 6 miesięcy, tracisz prawo do zwolnienia i musisz zapłacić podatek jak dla grupy I.

Dokumenty

  • Formularz SD-Z2 (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych)WymaganeDostępny na podatki.gov.pl lub w urzędzie skarbowym
  • Postanowienie sądu o nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczeniaWymaganePrzy spadku — dokument potwierdzający nabycie
  • Potwierdzenie przelewu bankowego (przy darowiźnie pieniężnej)WymaganeDarowizna pieniężna musi być udokumentowana przelewem, nie gotówką
6 miesięcy na zgłoszenie SD-Z2 to termin nieprzekraczalny — po jego upływie tracisz zwolnienie
Darowizna pieniędzy od rodziców MUSI trafić na konto bankowe — gotówka nie daje prawa do zwolnienia
Przy spadku termin 6 miesięcy liczy się od uprawomocnienia postanowienia sądu, nie od daty śmierci
Notariusz sporządzający akt poświadczenia dziedziczenia nie zgłasza nabycia za ciebie — musisz złożyć SD-Z2 sam
Dalsza rodzina (grupa I i II)Osoby niespokrewnione (grupa III)
Oblicz podatek (grupy I, II, III)

Jeśli nie przysługuje ci zwolnienie z grupy 0, musisz obliczyć i zapłacić podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną.

Stawki podatkowe

Grupa I (kwota wolna: 36 120 zł):

Nadwyżka ponad kwotę wolnąStawka
do 11 833 zł3%
11 833 – 23 665 zł355 zł + 5% nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł946,60 zł + 7% nadwyżki ponad 23 665 zł

Grupa II (kwota wolna: 27 090 zł):

Nadwyżka ponad kwotę wolnąStawka
do 11 833 zł7%
11 833 – 23 665 zł828,30 zł + 9% nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł1 893,20 zł + 12% nadwyżki ponad 23 665 zł

Grupa III (kwota wolna: 18 060 zł):

Nadwyżka ponad kwotę wolnąStawka
do 11 833 zł12%
11 833 – 23 665 zł1 420 zł + 16% nadwyżki ponad 11 833 zł
powyżej 23 665 zł3 313,10 zł + 20% nadwyżki ponad 23 665 zł

Przykład (grupa III)

Darowizna 100 000 zł od znajomego:

  • Kwota wolna: 18 060 zł
  • Nadwyżka: 81 940 zł
  • Podatek: 3 313,10 zł + 20% × (81 940 − 23 665) = 3 313,10 + 11 655 = 14 968,10 zł

Dokumenty

  • Dokumenty potwierdzające wartość nabytego majątkuWymaganeWycena nieruchomości, wyciąg z konta bankowego, akt notarialny itp.

Opłaty

Metoda płatnościKwota
przelew

Zwolnienia: Kwota zależy od wartości nabycia i grupy podatkowej; grupa 0 — zwolnienie; grupy I-III — stawki progresywne

0,00 PLN
Kwoty wolne dotyczą łącznej wartości nabycia od tej samej osoby w ciągu 5 lat
Wartość nieruchomości ustalasz na podstawie wartości rynkowej — urząd może ją zweryfikować
Jeśli nie jesteś pewien wyceny, zamów operat szacunkowy u rzeczoznawcy majątkowego
Długi i ciężary spadkowe (np. kredyt hipoteczny) zmniejszają podstawę opodatkowania
Dalsza rodzina (grupa I i II)Osoby niespokrewnione (grupa III)
Złóż zeznanie podatkowe SD-3

Jeśli musisz zapłacić podatek (grupy I, II, III bez zwolnienia), składasz zeznanie podatkowe SD-3 w urzędzie skarbowym.

Termin

1 miesiąc od dnia powstania obowiązku podatkowego:

  • Przy darowiźnie: od dnia jej dokonania (podpisania umowy darowizny lub wpływu pieniędzy)
  • Przy spadku: od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o nabyciu spadku lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia

Jak wypełnić SD-3?

  1. Wpisz swoje dane osobowe
  2. Podaj dane zbywcy (darczyńcy lub spadkodawcy)
  3. Określ stopień pokrewieństwa (grupa podatkowa)
  4. Wymień nabyte składniki majątku z ich wartością rynkową
  5. Podaj długi i ciężary zmniejszające podstawę opodatkowania
  6. Oblicz podatek

SD-3 online

Formularz SD-3 możesz złożyć elektronicznie przez e-Deklaracje.

SD-3/A (współnabycie)

Jeśli kilku nabywców nabywa majątek jednocześnie (np. rodzeństwo dziedziczy po zmarłym), każdy z nich składa osobne SD-3, a wspólne informacje wpisuje w załączniku SD-3/A.

Właściwość urzędu

  • Spadek: US właściwy ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy
  • Darowizna: US właściwy ze względu na miejsce zamieszkania nabywcy

Dokumenty

  • Zeznanie podatkowe SD-3 (z ewentualnym załącznikiem SD-3/A)WymaganeFormularz dostępny na podatki.gov.pl lub w urzędzie skarbowym
  • Postanowienie sądu o nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczeniaWymaganePrzy spadku — potwierdza datę i zakres nabycia
  • Umowa darowizny lub akt notarialnyWymaganePrzy darowiźnie — potwierdza wartość i datę nabycia
  • Dokumenty potwierdzające wartość majątkuOpcjonalneWycena nieruchomości, wyciągi bankowe, operaty szacunkowe
Termin 1 miesiąca jest krótki — nie zwlekaj z przygotowaniem zeznania
Długi spadkowe (np. kredyt hipoteczny) odliczasz od wartości nabytego majątku
Koszty pogrzebu również zmniejszają podstawę opodatkowania spadku
Jeśli nie znasz wartości rynkowej nieruchomości, poproś rzeczoznawcę o wycenę — urząd może zlecić własną
Zapłać podatek lub odbierz decyzję

Sposób zapłaty podatku zależy od twojej sytuacji.

Grupa 0 — złożyłeś SD-Z2

Jeśli złożyłeś SD-Z2 w terminie 6 miesięcy, nie płacisz podatku. Urząd przyjmie zgłoszenie i sprawa jest zamknięta.

Grupy I, II, III — złożyłeś SD-3

Po złożeniu SD-3 urząd skarbowy wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku. Decyzję otrzymasz pocztą lub przez ePUAP.

Podatek musisz zapłacić w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Na jaki rachunek?

Podatek od spadków i darowizn wpłacasz na rachunek urzędu skarbowego (nie na mikrorachunek podatkowy). Numer rachunku znajdziesz:

  • W decyzji podatkowej
  • Na stronie internetowej urzędu skarbowego

Sposób płatności

  • Przelew bankowy na rachunek US
  • Gotówka w kasie US
  • e-Urząd Skarbowy — płatność online

Nie stać cię na jednorazową zapłatę?

Możesz złożyć wniosek o:

  • Rozłożenie na raty
  • Odroczenie terminu płatności
  • Umorzenie (w wyjątkowych przypadkach)

Dokumenty

  • Decyzja ustalająca podatek (grupy I-III)WymaganeWydawana przez urząd skarbowy po złożeniu SD-3

Opłaty

Metoda płatnościKwota
przelew

Zwolnienia: Grupa 0: zwolnienie całkowite; grupy I-III: kwota z decyzji US

0,00 PLN
Podatek od spadków i darowizn wpłacasz na rachunek US, NIE na mikrorachunek podatkowy
Termin 14 dni na zapłatę liczy się od doręczenia decyzji — sprawdzaj pocztę i ePUAP
Od decyzji możesz się odwołać do dyrektora izby administracji skarbowej w terminie 14 dni
Wniosek o raty złóż przed upływem terminu płatności — na czas rozpatrywania urząd nie prowadzi egzekucji
Sprawdź zwolnienie mieszkaniowe (ulga mieszkaniowa)

Niezależnie od grupy podatkowej, nabywcom nieruchomości mieszkalnej w spadku lub darowiźnie może przysługiwać ulga mieszkaniowa.

Kto może skorzystać?

Osoby z grupy I i II, które:

  • Nabywają budynek mieszkalny lub lokal mieszkalny (lub udział w nich)
  • Nabywają prawo do lokalu spółdzielczego
  • Będą zamieszkiwać w nabytej nieruchomości przez 5 lat od dnia nabycia
  • Nie posiadają innej nieruchomości mieszkalnej (lub posiadają, ale ją zbędą w ciągu 6 miesięcy)

Co obejmuje zwolnienie?

Zwolniona jest wartość do 110 m² powierzchni użytkowej budynku lub lokalu. Nadwyżka ponad 110 m² podlega opodatkowaniu.

Warunki

  • Zamieszkiwanie w nieruchomości przez co najmniej 5 lat
  • Brak innej nieruchomości mieszkalnej (lub zbycie jej w terminie)
  • Nieruchomość nie może być wykorzystywana na działalność gospodarczą

Uwaga

Ulga mieszkaniowa jest odrębna od zwolnienia z grupy 0 (SD-Z2). Można z niej korzystać nawet przy nabyciu od dalszej rodziny.

Dokumenty

  • Oświadczenie o zamieszkiwaniu w nabytej nieruchomościWymaganeZobowiązanie do zamieszkiwania przez 5 lat
  • Oświadczenie o braku innej nieruchomości mieszkalnejWymaganeLub o zamiarze zbycia innej nieruchomości w terminie 6 miesięcy
Ulga mieszkaniowa dotyczy powierzchni do 110 m² — nadwyżka jest opodatkowana
Musisz faktycznie zamieszkać i mieszkać w nieruchomości przez 5 lat — wyprowadzka oznacza utratę ulgi
Ulga nie przysługuje, jeśli nieruchomość jest wykorzystywana na cele firmowe
Skonsultuj się z doradcą podatkowym, jeśli masz wątpliwości co do spełnienia warunków

Po załatwieniu

Zachowaj dokumenty przez 5 lat

Kopię SD-Z2 lub SD-3, decyzję podatkową i potwierdzenia wpłat zachowaj przez co najmniej 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności.

Pamiętaj o obowiązku meldunkowym

Jeśli korzystasz z ulgi mieszkaniowej, musisz zamieszkać w nabytej nieruchomości i mieszkać w niej przez 5 lat. Zamelduj się pod nowym adresem.

Więcej informacji
Ureguluj sprawy spadkowe w sądzie

Jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś — złóż wniosek o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie rejonowym lub udaj się do notariusza po akt poświadczenia dziedziczenia.

Zaktualizuj wpisy w księgach wieczystych

Jeśli odziedziczyłeś nieruchomość, złóż wniosek o wpis nowego właściciela do księgi wieczystej w sądzie wieczystoksięgowym.

Więcej informacji

Źródła